یکی از مهمترین اثرات ورزش در سالمندان، بهبود عملکرد سیستم قلبی–عروقی است. فعالیت بدنی منظم میتواند فشار خون را کاهش دهد، سطح چربیهای خون را متعادل کند و عملکرد قلب را بهبود بخشد. مطالعات نشان دادهاند سالمندانی که به طور منظم ورزش میکنند، خطر کمتری برای ابتلا به بیماریهای قلبی، سکته مغزی و دیابت نوع دو دارند. حتی فعالیتهای سادهای مانند پیادهروی روزانه نیز میتواند تأثیر قابل توجهی بر سلامت قلب داشته باشد.
از سوی دیگر، ورزش نقش مهمی در حفظ قدرت عضلانی و سلامت استخوانها ایفا میکند. با افزایش سن، روند تحلیل عضلات به طور طبیعی رخ میدهد و میتواند منجر به ضعف، خستگی و افزایش خطر زمینخوردن شود. تمرینات قدرتی سبک، مانند استفاده از کشهای ورزشی یا وزنههای سبک، به حفظ توده عضلانی کمک کرده و توانایی انجام فعالیتهای روزمره را در سالمندان افزایش میدهد. همچنین فعالیتهای تحمل وزن مانند پیادهروی یا تمرینات تعادلی میتوانند به حفظ تراکم استخوان و کاهش خطر پوکی استخوان کمک کنند.
فعالیت ورزشی علاوه بر فواید جسمانی، تأثیرات قابل توجهی بر سلامت روان سالمندان دارد. ورزش منظم با کاهش علائم افسردگی و اضطراب همراه است و میتواند احساس نشاط، اعتماد به نفس و رضایت از زندگی را افزایش دهد. مشارکت در فعالیتهای ورزشی گروهی نیز فرصت مناسبی برای تعامل اجتماعی فراهم میکند و از احساس تنهایی و انزوا که در برخی سالمندان مشاهده میشود، میکاهد.
یکی دیگر از مزایای مهم ورزش در این گروه سنی، بهبود تعادل و هماهنگی حرکتی است. تمریناتی مانند حرکات کششی، یوگا یا تایچی میتوانند کنترل حرکتی را تقویت کرده و خطر سقوط را کاهش دهند. از آنجا که زمینخوردن یکی از شایعترین علل آسیبدیدگی در سالمندان است، تقویت تعادل و انعطافپذیری اهمیت زیادی دارد.
با وجود این فواید، لازم است فعالیت ورزشی در سالمندان با رعایت اصول ایمنی انجام شود. انتخاب نوع تمرین باید متناسب با شرایط جسمانی، بیماریهای زمینهای و سطح آمادگی فرد باشد. شروع تدریجی تمرینات، گرم کردن مناسب و مشورت با پزشک، میتواند از بروز آسیبها جلوگیری کند.
دکتر ساناز کبیری/ متخصص پزشکی ورزشی/نایب رئیس هیات پزشکی ورزشی استان تهران