دوشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ - ۰۶:۴۶

فاطمه پوربهی مسوول کمیته تغدیه پزشکی استان بوشهر

کاهش سن مصرف مکمل کراتین؛ آیا مصرف آن در نوجوانان ضروری و بی‌خطر است؟

کاهش سن مصرف مکمل کراتین؛

کاهش سن مصرف مکمل کراتین؛

در سال‌های اخیر، استفاده از مکمل‌های ورزشی در میان نوجوانان، به‌ ویژه نوجوانان ورزشکار افزایش پیدا کرده است و کراتین مونوهیدرات یکی از مکمل‌هایی است که مصرف آن در سنین پایین‌تر نیز رواج پیدا کرده است.

هر چند کراتین یکی از مکمل‌های ورزشی با سطح ایمنی قابل قبول در افراد بزرگسال محسوب می‌شود، نمی‌توان شواهد مربوط به بزرگسالان را بدون بررسی به نوجوانان تعمیم داد.

مطالعات جدید نشان می‌دهند که موضوع اصلی درباره مصرف کراتین در دوران نوجوانی، موضوع سمیت و آسیب زا بودن قطعی این مکمل نیست؛ بلکه مسئله مهم، محدود بودن شواهد درباره ایمنی و پیامدهای مصرف طولانی‌مدت در دوران رشد و بلوغ است.

یک مرور سیستماتیک منتشرشده در سال ۲۰۲۶ که به‌طور اختصاصی ایمنی کراتین مونوهیدرات را در ورزشکاران نوجوان و جوان بررسی کرده است، نشان داد که در مطالعات موجود، شواهد مشخصی از افزایش آسیب کلیوی، کبدی یا عوارض متابولیک جدی مشاهده نشده است؛ با این حال، تعداد و حجم مطالعات در این گروه سنی به میزانی نیست که بتوان راجب مصرف طولانی مدت و ایمن بودن آن نظر قطعی داد.

اما از جهتی عمده مطالعاتی که در ارتباط بین مصرف مکمل کراتین و آسیب های جانبی در بزرگسالان انجام شده، شواهدی در جهت آسیب زا بودن این مکمل برای کلیه در استفاده منطقی و به جا از آن نشان نداده است.با این حال، این موضوع به معنای توصیه به مصرف روتین کراتین در نوجوانان نیست.

نوجوان در مرحله‌ای قرار دارد که رشد استخوانی، بلوغ، تغییرات هورمونی و ترکیب بدن همچنان در حال شکل‌گیری است و مطالعات باکیفیت و طولانی‌مدت درباره تأثیر مصرف مداوم کراتین بر این فرایندها بسیار کمتر از مطالعات انجام‌شده در بزرگسالان است.مصرف کراتین می‌تواند باعث افزایش وزن بدن، عمدتاً به دلیل افزایش آب داخل سلول‌های عضلانی شود.

در نوجوانی که هنوز در حال رشد است، تفسیر تغییرات وزن و ترکیب بدن باید با دقت بیشتری انجام شود. نکته مهم این است که استفاده از مکمل نباید جایگزین اصول اساسی تغذیه ورزشی شامل دریافت کافی انرژی، پروتئین و کربوهیدرات، هیدراتاسیون مناسب، خواب کافی و برنامه تمرینی اصولی در نوجوانان شود.

بنابراین، مسئله اصلی کاهش سن مصرف کراتین، اثبات وجود یک عارضه قطعی نیست؛ بلکه شروع زودهنگام مصرف مکملی است که ضرورت آن برای بسیاری از نوجوانان مشخص نیست و درباره پیامدهای بسیار طولانی‌مدت آن در دوران رشد، اطلاعات کافی در اختیار نداریم. مصرف خودسرانه، استفاده از محصولات نامعتبر و یا مصرف همزمان چند مکمل نیز می‌تواند خطرات بیشتری ایجاد کند.

در نتیجه، برای نوجوانان ورزشکار، پیش از هرگونه تصمیم درباره مصرف کراتین باید سن، مرحله بلوغ، نوع و شدت ورزش، وضعیت تغذیه‌ای، اهداف ورزشی و شرایط پزشکی فرد در نظر گرفته شود. در بسیاری از موارد، اصلاح برنامه غذایی و تمرینی می‌تواند بدون نیاز به مکمل، نیازهای عملکردی ورزشکار نوجوان را تأمین کند و نیازی به مصرف مکمل ها از جمله کراتین بدون وجود داده های کافی و مستند نیست.