سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵ - ۰۸:۳۶

/هفته ملی بهداشت روان/

سلامت روان؛ تفاوت میان «کار کردن» و «فرسوده شدن»

روانشناسی ورزشی

همه ما در کار، با ابزارهای مختلفی سر و کار داریم. می‌دانیم که هر ابزاری، حتی بهترین و گران‌ترین آن‌ها، اگر بدون وقفه و بدون سرویس دوره‌ای استفاده شود، مستهلک می‌شود، دقتش را از دست می‌دهد و در نهایت می‌شکند.

بدن و ذهن ما، پیچیده‌ترین ابزاری است که داریم.

ما معمولاً وقتی ابزاری از کار می‌افتد، آن را تعمیر یا تعویض می‌کنیم. اما وقتی «ذهنمان» در حال استهلاک است (با علائمی مثل بی‌حوصلگی مداوم، کلافگی، یا از دست دادن تمرکز)، سعی می‌کنیم با «فشار بیشتر» به آن کار کنیم. درست مثل اینکه بخواهیم با یک آچارِ تاب‌خورده، پیچِ محکمی را باز کنیم؛ فقط باعث می‌شود دست خودمان آسیب ببیند.

هفته سلامت روان، «هفته سرویس دوره‌ای» است.

سرویس یعنی چه؟ یعنی قبول کنیم که ما «ماشین» نیستیم. یعنی بدانیم همان‌طور که یک ابزار نیاز به روغن‌کاری دارد، ذهن ما هم نیاز به «سکوت»، «تفریحِ غیرکاری» و «فاصله گرفتن از محیط فشار» دارد.

نکته کلیدی: تفاوت یک استادکار ماهر با یک تازه‌کار در این است که استادکار می‌داند چه زمانی باید دست از کار بکشد تا ابزارش سالم بماند. سلامت روان هم یعنی همین مهارتِ تشخیصِ زمانِ استراحت.

بیایید این هفته به جای «کارِ بیشتر»، به فکر «بهینه‌سازی» ذهنمان باشیم. چون اگر ذهن سالم بماند، کیفیت تمام کارهای دیگرمان هم بالا می‌رود.

سلامت روان یعنی «همیشه خوب بودن» نیست؛ یعنی «آدم بودن» است

در دنیای مدرن، و حتی در فضای ورزش و بازار، ما مدام تحت فشاریم که همیشه «آماده»، «قوی» و «خندان» باشیم. گویی سلامت روان یعنی رسیدن به نقطه‌ای که دیگر هیچ اضطرابی نداریم. اما بیایید این باور را کنار بگذاریم:

سلامت روان، پوشیدنِ نقابِ «من عالی‌ام» نیست.

گاهی فکر می‌کنیم برای سالم بودن، باید هر هیجان ناخوشایندی را سرکوب کنیم. اما سلامتِ واقعی یعنی اجازه دهیم احساساتمان جاری شوند.

   اگر در بازار روز سختی داشتید، حق دارید کلافه باشید.

   اگر در ورزش شکست خوردید، حق دارید غمگین باشید.

   اگر خسته‌اید، حق دارید که «انرژیِ مثبت» نداشته باشید.

تفاوت اصلی اینجاست:

کسی که سلامت روان دارد، لزوماً همیشه شاد نیست؛ بلکه کسی است که می‌داند چطور با بخش‌های «تاریک» و «سختِ» وجودش کنار بیاید، بدون اینکه آن‌ها را انکار کند.

سلامت روان یعنی:

   اجازه بدهید غم، همان‌قدر که شادی حق دارد، در زندگی‌تان سهم داشته باشد.

   به جای جنگیدن با حالِ بد، بپذیرید که «این هم می‌گذرد».

   برای «نه گفتن» به فشارهای بی‌جا، نیازی به عذرخواهی نداشته باشید.

خلاصه مطلب:

هفته سلامت روان فقط برای «شاد کردن» نیست؛ برای «آشتی کردن» با تمامِ ابعادِ وجود خودتان است. شما یک ربات یا ابزارِ صنعتی نیستید که همیشه باید در وضعیتِ «نرمال» کار کند. شما انسانی هستید که حق دارد گاهی «از کار بیفتد» تا دوباره با آرامش خودش را پیدا کند.

کمیته روانشناسی فدراسیون پزشکی ورزشی