سلامت بانوان؛ فراتر از نبود بیماری سلامت بانوان تنها به نبود بیماری محدود نمی‌شود، بلکه آمادگی جسمانی، تغذیه مناسب، سلامت روان و مراقبت‌های پیشگیرانه را نیز در بر می‌گیرد. توجه به نیازهای متفاوت زنان در دوران نوجوانی، سنین باروری، میانسالی و پس از یائسگی، نقش مهمی در حفظ سلامت و بهبود کیفیت زندگی آنان دارد. فعالیت بدنی منظم؛ سرمایه‌گذاری برای سلامت زنان فعالیت بدنی منظم به بهبود سلامت قلب و عروق، تقویت عضلات و استخوان‌ها، کنترل وزن و ارتقای سلامت روان کمک می‌کند. بر اساس توصیه سازمان جهانی بهداشت، بزرگسالان باید در طول هفته ۱۵۰ تا ۳۰۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط انجام دهند و دست‌کم دو روز در هفته تمرینات تقویت عضلات داشته باشند.

پیاده‌روی سریع، دوچرخه‌سواری و تمرینات قدرتی متناسب با توانایی فرد، از گزینه‌های مناسب برای افزایش تحرک روزانه هستند. برنامه ورزشی باید با توجه به سن، وضعیت سلامت و آمادگی جسمانی هر فرد تنظیم شود. تغذیه مناسب؛ پایه‌ای برای حفظ سلامت و توان جسمانی تغذیه متعادل در تأمین انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن و پیشگیری از بیماری‌های مزمن اهمیت دارد.

مصرف متنوع سبزی‌ها، میوه‌ها، غلات کامل، حبوبات و منابع پروتئینی مناسب، در کنار محدود کردن نمک، قندهای افزوده و چربی‌های ناسالم، از اصول تغذیه سالم است. دریافت کافی آهن برای پیشگیری از کم‌خونی و تأمین کلسیم و ویتامین D برای حفظ سلامت استخوان‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. نیازهای تغذیه‌ای بانوان با توجه به سن، شرایط فیزیولوژیک و میزان فعالیت بدنی متفاوت است و باید متناسب با شرایط هر فرد مورد توجه قرار گیرد.

سلامت استخوان‌ها؛ ضرورتی از جوانی تا سالمندی حفظ سلامت استخوان‌ها از موضوعات مهم سلامت بانوان است. دریافت کافی کلسیم و ویتامین D، فعالیت‌های تحمل‌کننده وزن مانند پیاده‌روی و انجام تمرینات مقاومتی متناسب با توانایی فرد، به حفظ استحکام استخوان‌ها کمک می‌کنند. توجه به این عوامل، به‌ویژه در دوران پس از یائسگی، اهمیت بیشتری دارد. توجه به تغییرات فیزیولوژیک در مراحل مختلف زندگی نیازهای جسمی و تغذیه‌ای بانوان در طول زندگی تغییر می‌کند. دوران نوجوانی، بارداری، پس از زایمان و یائسگی هرکدام ملاحظات خاصی در زمینه تغذیه و فعالیت بدنی دارند.

آگاهی از این تغییرات و انتخاب برنامه مناسب با شرایط فردی، به حفظ سلامت و پیشگیری از مشکلات احتمالی کمک می‌کند. سلامت روان و خواب؛ دو بخش جدایی‌ناپذیر سلامت بانوان خواب کافی، مدیریت استرس و برخورداری از روابط اجتماعی حمایت‌کننده، در کنار فعالیت بدنی منظم، به حفظ سلامت جسمی و روانی کمک می‌کنند. اختصاص زمان کافی برای استراحت و مراقبت از خود نیز بخشی مهم از سبک زندگی سالم بانوان است. غربالگری و مراقبت‌های پیشگیرانه را جدی بگیریم کنترل فشارخون و عوامل خطر متابولیک، انجام غربالگری‌های توصیه‌شده متناسب با سن و سابقه فردی و مراجعه به‌موقع به پزشک، از اقدامات مهم در پیشگیری و شناسایی زودهنگام بیماری‌ها هستند.

آگاهی از وضعیت سلامت و پیگیری مراقبت‌های ضروری می‌تواند در کاهش عوارض بیماری‌ها نقش مؤثری داشته باشد. سلامت بانوان با انتخاب‌های روزانه آغاز می‌شود هفته ملی سلامت بانوان فرصتی برای افزایش آگاهی درباره اهمیت خودمراقبتی و ترویج سبک زندگی سالم است. فعالیت بدنی منظم، تغذیه متعادل، خواب کافی و توجه به مراقبت‌های پیشگیرانه، مجموعه اقداماتی هستند که می‌توانند به حفظ سلامت و ارتقای کیفیت زندگی زنان در تمام مراحل زندگی کمک کنند

تهیه و تنظیم: زهرا بایاری (کارشناسی ارشد فیزیولوژی و تغذیه ورزشی)

مسئول کمیته آموزش هیأت پزشکی ورزشی استان گلستان

 منبع: سازمان جهانی بهداشت (WHO)، راهنماهای فعالیت بدنی و تغذیه سالم.