\r\n
مغز از بافتی نرم تشکیل شده است و توسط خون و مایع نخاعی مشروب می شود.وقتی فردی دچار ضربه مغزی می شود مغز ناگهان در درون جمجمه تکان می خورد و به استخوان جمجمه که در سمت مقابل است برخورد می کند. گاهی این حالت با نیرو و قدرت بسیار شدید اتفاق می افتد .در ضربه مغزی عملکرد مغز به طور موقت تغییر می کند که گاهی عوارض جبران ناپذیری به دنبال دارد.
\r\nگاهی این حالت چند لحظه طول می کشد و گاهی شدت ضربه مغزی به حدی است که فرد بیهوش می شود. توجه داشته باشید اگر علایم حتی برای چند لحظه کوتاه بروز کنند بازهم ممکن است خطرناک باشند.متاسفانه هر ساله صدها هزار نفر بر اثر ضربه مغزی راهی بیمارستان ها می شوند .
\r\nتصادف با اتومبیل ، حادثه در زمین بازی یا حین ورزش از شایع ترین علل بروز ضربه مغزی است. معمولا اگر ضربه شدید و ناجور باشد شدت آسیب مغزی هم بیشتر است ضربه مغزی شدید یک اورژانس پزشکی محسوب می شود و فرد باید فورا به بیمارستان منتقل شود .اگر مغز به طور جدی آسیب ببیند مشکلات بیمار طولانی مدت خواهد شد و ممکن است در حرکت ، یادگیری یا صحبت کردن با مشکلات روبه رو شود.
\r\nبیشتر این آسیب ها خفیف وبدون علامت وعارضه مهم میباشند ولی در بعضی موارد ممکن است شدید و دچار عوارض شوند پس نبا ید آنها را نادیده گرفت وسهل انگاری نمود این آسیب ها بیشتردر ورزشهای بوکس/کشتی/فوتبال و هاکی روی یخ رخ می دهند ولی در ورزشهای دیکر نیز امکان دارد اتفاق بیافتند مهمترین علل بوجود آورنده این صدمات که باعث بوجود آمدن عوارض طولانی مدت میشوند آسیبهای قبلی می باشند چنانکه اگر کسی قبلا" دچار این آسیب گردد احتمال پایدار بودن علام تا آخر عمر با صدمه بعدی به سر 4-5برابر بیشتر می گردد این حالت در فوتبالیستها و بوکس بازان بیشتر دیده می شود.
\r\nهمان طور که در مباحث قبلی بیان نمودیم توجه به آسیبهای قبلی ومزمن ودر مان آنها اهمیت زیادی دارند از علل دیکر آن عدم رعایت قوانین وعدم استفاده ازوسایل محافظت کننده می باشد.
\r\nحال اتفاقاتی را که بعداز ضربه ممکن است رخ دهد را بیان می کنیم.
\r\n1- سردرد
\r\n2- گیجی وبهت زدگی
\r\n3- کاهش بینائی/دوبینی/تاری دید/دیدن لکه های نوری
\r\n4- عدم توانائی به پا سخ دادن به سوالات معمولی وساده
\r\n5- فراموشی
\r\n6- عدم آگاهی به زمان ومکان
\r\n7- استفراغ های مداوم ودر صورت شدت زیاد استفراغ جهنده
\r\n8- در صورت شگستکی استخوانی خروج مایع مغزی نخاعی به صورت آّب شفاف از بینی وگوشها
\r\n9- در صورت پارگی رکهای خونی خونریزی ازبینی وگوشها
\r\nهرکدام ازموارد فوق می توانند بتنهائی یا با چندتا ویا با هم دیده شوند.
\r\nهر فردی که دچار ضربه مغزی شده باشد ، چه خفیف و چه شدید باید فورا و بدون معطلی به پزشک و یا بخش اورژانس بیمارستان مراجعه کند بویژه در مواردی که بعد از ضربه مغزی ، هوشیاری فرد از دست رفته باشد.
\r\nفراموش نکنید که نبودن ورم و خونریزی بدین معنا نیست که آسیب جدی نبوده است چرا که عواقب و پیامدهای این ضربات بهشدت و محل آسیب بستگی دارد هر فردی که دچار ضربه مغزی شده است به استراحت احتیاج دارد و باید چند روز تا چند هفته بسته به شرایط خود استراحت کند. انجام مجدد فعالیتهای قبلی ،ورزش و سایر اعمال فرد باید طبق نظر پزشک انجام شود. معمولا اگر مشکل جانبی پیش نیاید ظرف چند هفته تا چند ماه بعد فعالیت های عادی از سر گرفته می شود که البته این مساله به خود فرد و شرایط او بستگی دارد. معمولا بعد از ضربه مغزی تا مدتی فرد باید به طور مرتب مورد بررسی قرار بگیرد.
\r\nاما اقدامات درمانی اولیه عبارتند از:
\r\n▪ در بیمار غیر هوشیار باید فوراً راه هوایی،وضعیت تنفسی و جریان خون و قلب بررسی گردد.
\r\n▪ در بیمار هوشیار در یک محل آرام دور از هم تیمی ها و مربی باید وضعیت
\r\nروانی و شناختی بررسی گردد.
\r\n▪ اولین امر در معاینه بالینی بیمار مشاهده دقیق ظاهر وی است.
\r\n▪ باید برای بررسی آسیب گردن و جمجمه سر و گردن لمس شوند.
\r\n▪ باید استخوانهای صورت مثل فک فوقانی، فک تحتانی و کاسه چشمی لمس
\r\nو از نظر شکستگی همراه احتمالی بررسی شوند.
\r\n▪ باز و بسته گردن دهان برای ارزیابی آسیب احتمالی در مفصل بین فک
\r\nتحتانی و استخوان گیجگاهی و یا شکستگی های فک تحتانی لازم است.
\r\n▪ مشاهده در لمس بینی از نظر تغییر شکل و حساسیت در لمس برای
\r\nبررسی شکستگی احتمالی آن.
\r\n▪ وجود ترشحات شکاف و آبکی پایدار از گوش یا بینی احتمال شکستگی کف
\r\nجمجمه را مطرح می کند.
\r\n▪ بررسی حرکات چشم به اطراف، پاسخ دهی مردمک ها به نور مردمک و سطح چشم.
\r\n▪ ارزیابی قدرت و حس در اندام فوقانی و تحتانی
\r\n▪ ارزیابی تعادل و هماهنگی عضلات.
\r\n▪ تکرار معاینات هر ۱۵ دقیقه ( در کنار زمین ) تا رفع کامل علائم و بعد
\r\nمی توان اجازه برگشت به رقابت را داد.
\r\n▪ اگر طی ۱۵ دقیقه علائم برطرف نشود نباید به ورزشکار اجازه بازگشت
\r\nبه رقابت داده شود و باید به بیمارستان اعزام گردد.
\r\nبرای تشخیص بهتراز روشهای تشخیصی دقیق مانند سی تی اسکن وام آر آی استفاده می گردد:
\r\nـ سی تی اسکن روش ارجح در بررسی صدمات می باشد.
\r\n\r\n
ـ برتری های سی تی اسکن بر ام آر آی در ۳ مورد است : اول اینکه خونریزی حاد را بهتر نشان می دهد، دوم اینکه سریعتر انجام می گیرد و سوم اینکه در بررسی وضعیت درمانی بیمار کاربردی تر از ام آر آی می باشد
\r\nـ ام آر آی روش ارجح در بیمارانی است که علائم پایدار دارند ( بیش از ۷ روز(یا دچار تغییرات عصبی دیررس می شوند می باشند
\r\nـ خونریزی مغزی تاخیری یا آهسته گسترش یابنده را ام آر آی بهتر نشان
\r\nمی دهد.
\r\nاما مهمترین اقداماتی را که در موارد شدیدیک فرد غیر پزشک باید انجام دهد عبارت است از مطمئن بودن از وضعیت تنفسی فرد وباز کردن راه هوائی و وضعیت قلب وعروق و نیز بی حرکت نگه داشتن فرد تارسیدن پزشک بر بالین آن فرد میباشد.
\r\n▪ اغلب ورزشکارانی که دچار ضربه به سر می شوند طی ۴۸-۲۴ ساعت
\r\nعلائم شان بهبود می یابد و معمولاً درصورت دچار شدن به سردرد، سردردشان
\r\nطی ۴-۲ هفته بهبود می یابد . باید در افرادی که علائم شان بیش از یک هفته
\r\nطول کشیده یک شرح حال کامل از نظر قدرت تمرکز، هیجانات و علائم همراه گرفته شود
\r\nاما ملاک های اصلی برای بازگشت به رقابت و تمرینات ورزشی متعدد و متفاوتند
\r\nولی بطور کلی می توان به موارد زیر اشاره نمود : زمانیکه تمامی علائم
\r\nآسیب رفع شوند، بازگشت کامل حافظه و تمرکز مناسب، و عدم وجود علائم
\r\nدر تستهای تحریکی ( یک سری تستهای ورزشی که سبب افزایش فشار خون
\r\nو ضربان قلب می شوند و فرد نباید در حین انجام این تستها دچار علائم شود )
\r\nمنظور از رفع کامل علائم و هم بهبود هرگونه ناپایداری هیجانی ( خنده ناگهانی یا ناراحتی ناگهانی )
\r\nبهبود اختلالات خلقی بدنبال ضربه ( افسردگی) و بهبود
\r\nتوجه و تمرکز می باشد.
\r\nاغلب ورزشکارانی که دچار ضربه سر و علائم مغزی بدنبال آن می شوند قادر
\r\nخواهند بود بدون هر گونه عارضه ای به میادین رقابت و مسابقه بازگردند.
\r\nدکتر شهرام طایفه-رئیس هیات پزشکی ورزشی استان آذربایجان غربی
ارسال نظر