در جریان دیدار تیم‌های ملی کانادا و قطر در مسابقات جام جهانی، تصویری از بازیکن آسیب دیده تیم کانادا منتشر شد که در حال استفاده از یک وسیله سبزرنگ کوچک بود؛ ابزاری که در استرالیا به نام «Green Whistle» شناخته می‌شود و نام علمی آن Penthrox (Methoxyflurane) است.

پنتروکس یک داروی استنشاقی ضد درد است که به بیمار اجازه می‌دهد خود، میزان مصرف دارو را کنترل کند. این دارو پس از استنشاق از طریق ریه‌ها جذب شده و معمولاً ظرف چند دقیقه موجب کاهش قابل توجه درد می‌شود.

مهم‌ترین مزیت پنتروکس در محیط‌های ورزشی و امداد میدانی، سرعت اثر بالا، حمل آسان و عدم نیاز به تزریق وریدی است. به همین دلیل سال‌هاست که در سیستم اورژانس استرالیا، مسابقات ورزشی، حوادث جاده‌ای و حتی برخی عملیات‌های امداد و نجات مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در فوتبال حرفه‌ای، بازیکنانی که دچار آسیب‌های دردناک اندام‌ها، دررفتگی‌ها یا شکستگی‌های احتمالی می‌شوند، ممکن است تحت نظر تیم پزشکی از این روش برای کنترل اولیه درد استفاده کنند تا انتقال ایمن‌تری به مرکز درمانی داشته باشند.

البته باید توجه داشت که پنتروکس صرفاً یک داروی ضد درد است و هرگز جایگزین ارزیابی پزشکی، تصویربرداری یا درمان قطعی آسیب نمی‌شود. کاهش درد نباید باعث نادیده گرفتن آسیب اصلی شود.

در پزشکی ورزشی مدرن، هدف فقط درمان آسیب نیست؛ بلکه کنترل سریع و ایمن درد نیز بخشی مهم از مراقبت از ورزشکاران محسوب می‌شود. پنتروکس نمونه‌ای از فناوری‌های ساده اما مؤثری است که می‌تواند تجربه بازیکن آسیب‌دیده را در دقایق حساس پس از حادثه به شکل قابل توجهی بهبود بخشد.نکته جالب این است که Penthrox در فهرست مواد ممنوعه آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ (WADA) قرار ندارد و به همین دلیل استفاده پزشکی آن در شرایط اورژانسی برای ورزشکاران مجاز است.

دکتر زهره هراتیان/ رئیس مرکز پزشکی فوتبال ایران ایفمارک و پزشک فیفا