مهم‌ترین خطرها عبارت‌اند از:
۱) اضطراب رقابتی شدید
۲) فرسودگی ورزشی
۳) تمرین‌زدگی
۴) اختلالات خواب
۵) وابستگی افراطی هویت فرد به ورزش
۶) ترس از شکست و کمال‌گرایی ناسازگار
۷) اختلال در خوردن و نگرانی افراطی درباره وزن
۸) افسردگی پس از آسیب یا پایان دوران حرفه‌ای
۹) فشار برای بازگشت زودهنگام پس از آسیب
۱۰) سوءمصرف مواد یا داروهای افزایش‌دهنده عملکرد
۱۱) فرسودگی ورزشی
فرسودگی ورزشی معمولا با سه مؤلفه شناخته می‌شود:
الف) خستگی جسمانی و هیجانی
ب) کاهش احساس موفقیت
ج) بی‌ارزش‌شدن یا دل‌زدگی از ورزش
کاهش بار تمرینی، استراحت کافی، تنوع تمرین، حمایت اجتماعی و اصلاح فضای انگیزشی می‌تواند به پیشگیری از آن کمک کند.
نقش مربی در شکل‌گیری ذهنیت ورزشکار:
مربی فقط مهارت فنی آموزش نمی‌دهد؛ رفتار او فضای روان‌شناختی تیم را شکل می‌دهد.
رفتارهای سازنده مربی:
۱)تأکید بر تلاش، یادگیری و پیشرفت
۲)ارائه بازخورد مشخص و قابل اجرا
۳)تفکیک ارزش شخصی ورزشکار از نتیجه مسابقه
۴)مشارکت‌دادن ورزشکار در تعیین هدف
۵)پذیرش اشتباه به‌عنوان اطلاعات آموزشی
۶)توجه به تفاوت‌های فردی
۷)حمایت از استراحت و سلامت روان
۸)ارجاع به متخصص هنگام مشاهده نشانه‌های بالینی
۹)رفتارهای آسیب‌زا
۱۰) تحقیر ورزشکار پس از اشتباه
۱۱)مقایسه دائمی افراد
۱۲)تهدید و ایجاد ترس
۱۳)ارزش‌گذاری صرف بر اساس نتیجه
۱۴)عادی‌سازی تمرین هنگام آسیب
۱۵استفاده از شرم، وزن یا ظاهر بدن برای انگیزش
۱۶)نادیده‌گرفتن علائم فرسودگی و اختلال روان‌شناختی
راهکارهای علمی تقویت ذهنیت ورزشکار
الف) تعیین هدف
اهداف بهتر است مشخص باشند، قابل‌اندازه‌گیری باشند، واقع‌بینانه اما چالش‌برانگیز باشند، دارای زمان‌بندی باشند، به عوامل تحت کنترل ورزشکار مربوط شوند.
سه نوع هدف باید هم‌زمان در نظر گرفته شود:
هدف نتیجه‌ای: مانند کسب مقام
هدف عملکردی: مانند ثبت زمان یا رکورد مشخص
هدف فرایندی: مانند حفظ تکنیک تنفس یا اجرای صحیح الگوی حرکتی
اهداف فرایندی معمولا کنترل‌پذیرترند و می‌توانند اضطراب وابسته به نتیجه را کاهش دهند.
خودگویی
خودگویی باید کوتاه، باورپذیر و مرتبط با عملکرد باشد.
نمونه‌ها:
«آرام و دقیق»
«روی حرکت بعدی تمرکز کن»
«اشتباه تمام شد؛ بازگشت به برنامه»
«ریتم را حفظ کن»
جملات غیرواقع‌بینانه مانند «من هرگز شکست نمی‌خورم» ممکن است برای ورزشکار باورپذیر نباشند و اثر محدودی داشته باشند.
تصویرسازی ذهنی
تصویرسازی مؤثر بهتر است چندحسی باشد، از دید اول‌شخص یا دید مناسب مهارت انجام شود، زمان‌بندی آن مشابه اجرای واقعی باشد، هم اجرای موفق و هم مواجهه با مشکل احتمالی را شامل شود، همراه با تمرین بدنی باشد، نه جایگزین کامل آن.
ذهن‌آگاهی:
ذهن‌آگاهی به توجه آگاهانه و غیرقضاوتی به تجربه اکنون اشاره دارد. این مهارت می‌تواند به ورزشکار کمک کند افکار مزاحم را مشاهده کند، بدون اینکه الزاماً از آن‌ها پیروی کند.
برنامه بازگشت پس از شکست.
یک الگوی کوتاه و کاربردی:
توقف کوتاه و تنفس
نام‌گذاری هیجان
تشخیص عامل قابل‌کنترل
انتخاب یک اقدام اصلاحی
تمرکز بر اجرای بعدی
تهیه‌کننده: مریم محمدی فتح‌آباد، روانشناس هیات پزشکی ورزشی استان یزد
ارسال نظر