درمیان ورزشکاران داروهای محرک مغزی مختلف برای افزایش میزان انرژی ، دقت وتمرکز حواس ، تحریک رفتاری و بالا بردن سطح هوشیاری استفاده می شوند.
بر اساس قدرت دارو ، میزان مصرف و تحمل ذاتی بدن فرد ، پس از مصرف این داروها طیفی از اثرات و نشانه های بالینی عارض می شوند.
کوکائینیکی از این دسته داروها است که مصرف بی رویه آن امروزه به صورت یک واقعیتدردناک در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه در آمده است.
کوکائینبطور عمومی سیستم عصبی مرکزی را تحریک می نماید.در انسان این اثر تحریکیابتدا بصورت نوعی احساس شادابی و سر خوشی ظاهر می شود و گاهی اوقات ممکناست منتج به احساس پوچی و نا امیدی گردد. اما با بالارفتن مقدار مصرف آن،لرزش و هیجانات بصورت انقباض و انبساط متوالی عضلات مشاهده می شوند. ازدیگر عوارض این ماده ایجاد هیجان، بیقرری، بیخوابی،اضطراب و در بعضی مواردجنون ناشی از مسمومیت می شود و در مورد اخیر فرد دچار توهمات ذهنی می گرددو از حالات خود فریبی و خیالات بی اساس و اختلال در تشخیص زمان رنج میبرد. علاوه بر اختلالات فکری رفتاری،عوارض سمی خطرناک کوکائین شامل :آریتمیقلبی ،اختلال در خونرسانی به قلب،انفارکتوس میوکارد،میوکاریت، نارساییاحتقانی قلب، بیماری عضله قلب ، اسپاسم عروق مغزی و نخاعی ، خونریزی داخلجمجمه ای ، قطع جریان آئورت، تجزیه فیبرهای عضلانی با نارسایی حاد کلیوی وکبدی، بالا رفتن حرارت بدن ، انعقاد منتشره داخل عروق (DIC) و بلاخره حملات صرع ممکن است در نتیجۀ تحریک سیستم عصبی مرکزی بوجود بیاید.
برخیاز محققین عقیده دارند که بیشتر مرگ و میر ناشی از کوکائین در اثر اینحملات می باشد که به نوبه خود منجر به کمبود اکسیژن در سلولهای مغزی میگردد.
یکیدیگر از این داروها آمفتامین است که جزو مهمترین محرکهای مغزی می باشد.این داروها محرکهای مغزی قوی هستند که بعنوان داروهای کمکی نیروزا در طولسالیان متمادی مورد مصرف قرار گرفته اند.و امروزه بنظر می آید که استفادهاز این داروها در رشته های مختلف ورزشی کمتر شده است.
واکنشهای جانبی روی سیستم اعصاب مرکزی که با مصرف این دارو حاصل می شوندعبارتند از: اضطراب، بیخوابی،عصبانیت، ایجاد رفتارتهاجمی،نوعی خشونت،بیقراری ،حالت جنون ،خود بزرگ بینی و توهمات ذهنی، لغوه ،گیجی، هیجان،اغماء خونریزی های داخل جمجمه ای می باشد.
اینداروها همچنین باعث بروز تعدادی از پاسخهای فیزیولوژیک می شوند که از بینآنها می توان به افزایش فشار خون افزایش تعداد ضربان قلب ، اتساع ریویملایم، افزایش میزان متابولیسم بدن و افزایش در اسیدهای چرب آزاد پلاسمااشاره نمود.
اینداروها از طریق اختلال در کار مکانیسم های تنفسی تنظیم کننده حرارت بدنورزشکاران را در معرض خطر بیماری گرمازدگی قرار می دند. افزایش دمای بدنمشکل جدی برای ورزشکارانی می باشد که در محیط های گرم تمرین می کنند و اینمطلب تنگی عروق محیطی توسط دارو و در نتیجه عدم اتلاف گرما از بدن می باشد.موارد مرگ گزارش شده ناشی از این دسته داروها بعلت خونریزی عروق مغزی ،نارسایی حاد قلبی و بالا رفتن شدید دمای بدن بوده است.
ورزشکارانیکه آمفتامین ها را مصرف می کنند فکر می کنند قادر هستند دردهای ناشی ازصدمات ورزشی را نادیده بگیرند و از اینرو به مسابقه ادامه می دهندو بدینترتیب صدمه حاصله گسترش پیدا کرده و خطرات بیشتری برای آنان بدنبال خواهدآورد.
دکتر زهرا تمدن –نائب رئیس بانوان هیأت پزشکی ورزشی استان فارس
ارسال نظر